بار زنده به زبان ساده – صفر تا صد بار زنده وارد بر ساختمان

بار زنده چیست ؟ - مفهوم بار زنده به زبان ساده

به طور کلی بار های زنده، به بار هایی میگن که مقدار و محل اثرشون، مشخص نیست. یعنی هم محل اثر این بار ها میتونن تغییر کنن هم مقدارشون . مثل چی ؟ خب بریم چند تا مثال از بار زنده بزنیم. اولین چیزی که به ذهنمون میاد وزن ادماییه که توی ساختمون قدم میزنن. یا وسایل خونه ای که هر چند وقت یبار جا به جا میشن. شاید بپرسید بار باد، برف و زلزله هم باز زنده حساب میشه؟ باید بگم نه چون توی ایین نامه مبحث ششم هر کدوم از این بار ها جدا تعریف شدن و زیر مجموعه بار زنده قرار نگرفتن.

مقدار بار زنده بر چه اساسی مشخص میشه ؟

مقدار بار زنده بر اساس نوع کاربری ساختمان مشخص میشه یا بهتره بگم نوع کاربری طبقات یک ساختمان. منطقیه که بار زنده ی پارکنیگ جایی که ماشین های سنگین میان پارک میکنن خیلی بیشتر از بار زنده ی یک طبقه ی مسکونی باشه که نهایت 4 تا ادم توش زندگی میکنن. یا بار زنده یک مرکز خرید باید با بار زنده ی یک ساختمان مسکونی متفاوت باشه.

نکته ی دیگه ای که باید بگم اینه که تمام بار های زنده بر اساس نوع کاربری ساختمان توی مبحث ششم اومده که جدولش رو توی پاراگراف بعدی گذاشتم.

جدول بار زنده ی ساختمان مبحث ششم مقررات ملی

pdf این جدول رو میتونی از پایین پایین این مقاله هم دانلود کنید 🙂

توی جدول بار زنده مبحث ششم چند نکته ای وجود داره که در ادامه بهش می پردازیم:

1- بام ها در جدول بار زنده

روف گاردن ها ، بار زنده ی خیلی بیشتری نسبت به بام های معمولی دارن اولا به خاطر وزن خاک و گلدون هایی که توی روف گاردن هست دوما به دلیل اینکه این نوع بام احتمالا محل تجمع افراده.

2- راه پله ها در جدول بار زنده:

توی جدول بار زنده ی بالا دو تا قسمت برای راه پله داریم بخش 3-1 و بخش 3-2 دلیلش اینه که آیین نامه بین راهروی طبقه ی همکف که بیشترین تردد رو داره نسبت به طبقات بالاتر تفاوت قائل شده.

3- انبار ها در جدول بار زنده

بار کف انبار هاباید بر اساس نوع مواد انبار شونده و جداول پیوست شماره 1-6 مبحث ششم تعیین بشه. اگر وضعیت انبار شونده معلوم نباشه ، این بار باید با تخمین نوع انبار و مقایسه آن با جدول پیوست شماره 6-1، با مقادیر پیشنهاد شده در آن جدول برابر در نظر گرفته شود این بار در هر صورت نباید کمتر از 7.5 کیلو نیوتون بر متر مربع باشد.

4- نکته : درصورتی که کاربری بخشی از ساختمان با موارد آورده شده در این جدول تطابق نداشت، مقدار بار گسترده کف ها براساس موارد زیر تعیین میگردد :

• در هر حال این بار نباید کمتر از 1.5کیلونیوتون بر متر مربع در نظر بگیریم.
• وزن افرادی که احتمالا در آن جا تجمع خواهند نمود.
• وزن مواردی که احتمالا در انجا انبار خواهد شد.

5- نکته : آیین نامه، مفادار های حداقل را برای بار زنده تعیین کرده و مقادیر دقیق تر ، باید بر اساس درک مهندس طراح سازه تعیین شود و مسئولیت آن نیز بر عهده ی طراح خواهد بود.

نامناسب ترین وضعیت بارگذاری بار زنده

در طراحی سازه ما همیشه باید دنبال دردسر بگردیم. یعنی باید بدترین شرایط را برای نوع بارگذاری، محل باگذاری و شرایط سازه در نظر بگیریم. از آنجایی که محل بار زنده متغیر است باید به این سوال پاسخ دهیم که تغییر محل این بار چه تاثیری روی سازه میگذارد؟

یک مدرسه را درنظر بگیرید که کلاس های آن یک در میان تشکیل شده است، در این حالت بارگذاری زنده بر روی دهانه های قاب به صورت یک در میان خواهد بود. از طرفی ممکن است در سالن اجتماعات مدرسه همایشی برگزار بشود و قرار باشد تمام دانش آموزان مدرسه در سالن اجتماعات جمع شوند. در این صورت تمام بار زنده ، روی بخشی از قاب می افتد و بخش دیگر تحت اثر هیچ بار زنده ای نمی باشد. قاعدتا رفتار سازه در این دو حالت متفاوت است و ما باید حالتی را در نظر بگیریم که بیشترین تاثیر را روی سازه بزاره.

چه موقع باید نامناسب ترین وضعیت بارگذاری بار زنده را در نظر بگیریم؟

پاسخ این سوال توی بند 6-5-2-3 مقررات ملی ساختمان ایران قرار داره:

قرار دادن بار زنده در دهانه های یک در میان

توی این حالت برای تعیین حداکثر لنگر خمشی وسط دهانه به کار میره. اگر یک تیری رو فرض کنیم و بیایم خط تاثیر لنگر را در وسط دهانه رسم کنیم متوجه میشیم که این لنگر زمانی حداکثر میشه که بار های زنده به صورت یک در میان قرار بگیرن.

قرار دادن بار زنده در دو دهانه مجاور هم

این حالت برای تعیین حداکثر لنگر خمشی منفی تکیه گاه ها استفاده میشه. اگر بیایم خط تاثیر لنگر را در تکیه گاه دهانه رسم کنیم متوجه میشیم که حداکثر لنگر منفی تکیه گاه یا حداکثر عکس العمل تکیه گاه زمانی اتفاق می افته که بار زنده در دو دهانه مجاور هم قرار بگیرن.

اگر متوجه حرفایی که زدم نشدی پیشنهاد میکنم یک بار خط تاثیر رو توی درس تحلیل سازه ها مرور کنی:)

بار دیوار های تقسیم کننده (پارتیشن یا تیغه ها)

مبحث ششم مقررات ملی ساختمان ایران درباره ی بار دیوار های تقسیم کننده موارد زیر رو میگه:

مواردی که مبحث ششم گفته یکم پیچیدست در نتیجه برای راحتی شما عزیزان فلوچارت زیر رو اماده کردیم تا بار پارتیشن ها رو خیلی سریع و راحت حلش کنید:)

در این فلوچارت که بار دیوار های تقسیم کننده را به طور کامل پوشش میده، یک کلمه به نام بار معادل تیغه اومده که میخوایم یاد بگیریم این بار رو چطور حساب کنیم.

محاسبه بار معادله ی تیغه

فرض کنید وزن یک متر مربع دیوار 1.5 کیلو نیوتون بر متر مربع هستش. و از فلوچارت بالا متوجه میشیم که برای ادامه نیازه بار معادل تیغه رو بدست بیاریم برای اینکار به صورت گام به گام براحل زیر را طی میکنیم.

گام 1 : وزن یک متر مربع تیغه یعنی 1.5 کیلونیوتون بر متر مربع رو در ارتفاع دیوار ضریب میکنیم.
نکته : اگه توی ایتبس ارتفاع طبقاتت مثلا 3.6 متر هستش بهتره که ارتفاع تیر رو ازش به اندازه ی 0.5 متر کم کنی.

گام 2: بعد از اینکه وزن دیوار رو توی طول یک متر بدست اوردیم ( گام یک ) باید این عدد رو در کل طول دیوار های داخلی پروژت ضرب کنیم.
نکته : برای بدست اوردن طول دیوار های داخلی پروژه در نرم افزار اتوکد از دستور dimension استفاده میکنیم. به این صورت که طول تک تک دیوار هارو بدست میاریم بعدش با ماشین حساب جمع میکنیم.

گام 3: مساحت کف کل پروژه رو حساب میکنیم .
نکته 1: برای حساب کردن مساحت کف پروژه میتونیم از دستور Area در نرم افزار اتوکد استفاده کنیم.
نکته 2 : قسمت راه پله و آسانسور نباید توی مساحتمون حساب بشه چون اونجا که اصن دیوار پارتیشن نیست.

گام 4: وزن دیوار بدست امده (نتیجه ی گام 2) را بر مساحت کل ( گام 3) تقسیم میکنیم.

تبریک میگم شما بار معادل تیغه رو حساب کردید:)

کاهش بار زنده

یکی از ستون های ساختمان مسکونی 7 طبقه را درنظر بگیرید احتمال اینکه بار زنده روی سطح بارگیر این ستون در تمام طبقات و به طور همزمان فعال بشه در واقع خیلی کمه. این حرفم یعنی اینکه خیلی احتمالش کمه که ادمای این ساختمان، همشون به طور همزمان از یک قسمت خاص سقف که اون ستون وظیفه داره بارشو انتقال بده راه برن. برای همین هم آیین نامه شرایطی خاصی رو تعیین کرده تا بتونیم بار زنده رو کاهش بدیم.

کاهش باز زنده در طبقات :

که ضریب موقعیت عضو از جدول زیر بدست می آید:

همچنین در محاسبه ی سطح بارگیر AT نکته زیر در مورد دال های یک طرفه وجود دارد :

محدودیت ها برای کاهش بار زنده طبقات :

طبق مبحث ششم مقررات ملی برای مواردی که بار زنده بیش از 5 کیلونیوتون بر مترمربع باشد مجاز نمباشد همچنین کاهش بار زنده برای محل های ازدحام و اجتماع و همچنین محل عبور و پارک خودرو نیز مجاز نمیباشد.

نکته بسیار مهم: در ویرایش چهارم استاندارد 2800 گفته شده که در محاسبات نیروی زلزله ، برای محاسبه وزن لرزه ای طبقات مهندس طراح اجازه نداره اثر کاهش بار زنده را اعمال کند.

کاهش بار زنده بام

طبق مبحث ششم مقررات ملی ساختمان کاهش بار زنده بام به شرح زیر است:

کاهش بار زنده در ترکیبات بارگذاری - LL0.5 چیست؟

طبق بند 6-2-3-2 مبحث ششم ، اگر بار زنده کاهش نیافته L0 کمتر از 5 کیلونیوتون بر متر مربع باشد، به جز کف پارکینگ یا محل اجتماع، به ترکیب بار های 3-4-5 میشه به بار زنده بحای ضریب یک، ضریب 0.5 بدهیم.

البته به شرطی که بار زنده را طبق روش های فوق کاهش نداده باشیم. یعنی اگر ضریب 0.5 استفاده میکنیم باید از بار زنده ی کاهش نیافته یا L0 توی ترکیب بار استفاده کنیم. در واقع میگه یا این یا اون نه هردوش!

شاید مطالب زیر برای شما مفید باشد:
بار مرده ی ساختمان
محاسبه بار برف بام به همراه فایل اکسل بارگذاری
دیتیل باگذاری سقف دال تخت
معرفی مشخصات مصالح در ایتبس